انسان با یادگیری دقیق و درست هنجار ها و قواعد ترافیکی آنها را درونی می سازد و پس از تکرار آن، رفتار های درست به صورت عادت در فرد شکل می گیرد. بر اساس نتایج به دست آمده هرچه اجتماعی شدن بهتر صورت پذیرد افراد، هنجارهای ترافیکی را بصورت کامل آموزش ببینند، آن هنجارهای ترافیکی را بهتر درونی کرده و از مقررات قوانین راهنمایی و رانندگی سرپیچی نمی کنند در نتیجه میزان انضباط ترافیکی افراد آن جامعه ارتقاء می یابد.
امروز روند روبه رشد استفاده از خودرو و گسترش عبور و مرور ترافیک الزاماً طیف وسیعی از جامعه را در بر می گیرد و ضرورتاً احترام و التزام به حقوق دیگران و حقوق شهروندی از سوی تمامی آحاد مردم و دولت مردان را می طلبد.
فرهنگ غنی ایرانی که مزین به تربیت دین شده است در تمامی قرون و اعصار زندگی به دلیل ارزش های الهی به همراه روحیه اخلاقی ایرانیان همواره در تمامی جنبه های فردی و اجتماعی سرآمد ملل و جوامع بوده است، تسری این فرهنگ در اکثر رانندگان، عابران و تمامی سازمانهای ذی ربط در امر عبور و مرور می تواند موجب رشد و ارتقای مقوله ترافیک در کشور شود.(عبدالرحمانی،۱۳۸۸: ۱۱)
مطالعه بر روی رفتارهای انسانی و یافتن روش های اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد آنها در جامعه و از جمله کاهش تعداد تصادفات وسایل نقلیه موتوری می باشد. ایجاد و نهادینه نمودن اصطلاحات رفتاری مربوط به چگونگی تردد در سطح معابر و استفاده از وسایل نقلیه از طرق مختلف قابل تحصیل بوده و می تواند توسط نهادهای متفاوت جهت جابجایی ایمن ـ آسان ـ سریع و کم هزینه کالا و مسافر ارائه گردد. جامع ترین حکم در این رابطه « آموزش » می باشد و می تواند به مفهوم ایجاد آموزش ، ترویج ، نهادینه نمودن اصول بنیادین در رفتار انسانی در ترافیک از بدو تولد و در محیط خانواده ، مدرسه ، دانشگاه ومحیط کار بوده و از طریق رسانه ها ـ سازمانها ـ ارگانهای مسئول و … به روش های مستقیم ، کنفرانس ـ سمینار … صورت گیرد.(همان، ۱۳و۱۴)
کارشناسان بر این باورند که انسان به عنوان یکی از عوامل موثر در ترافیک، نقش مهمی در بروز عوامل زیان بار ناشی از رانندگی داشته است و اصلاح رفتارهای وی درعرصه های ترافیکی می تواند در بهبود امرموثر باشد، لذا آموزش صحیح افراد و ارتقای آگاهی های آنان به مقررات و چگونگی استفاده بهینه ازوسیله نقلیه و راه و به ویژه ارائه این گونه آموزش ها به ویژه برای کوکان کسب هوشیاری و آشنایی آنان باقوانین عبور و مرور بسیار موثر است و در کاهش ضایعات وحوادث رانندگی می تواند نقش عمده ای داشته باشد.آموزش و پرورش و مراکز آموزشی به لحاظ نقش مهم ، آموزشی و تربیتی خود در قبال آینده سازان این مرز وبوم دارای سهم عظیمی در تحولات فرهنگی و اجتماعی می باشند و از آنجا که برنامه های گوناگون آموزشی و تربیتی آنان سراسر کشور را پوشش قرار داده ، طبعاً نفوذ تعالیم وآموزش های آن به درون خانواده نیز انکارناپذیر است. (رحمانی،۱۳۸۶: ۱۳)
با توجه به اینکه کودکان در طی مراحل مختلف رشد و نمو خود ، صاحب توانایی های حسی ، حرکتی و شناختی لازم برای ادامه زندگی در سالهای آتی خواهند شد، لیکن نقش آموزش در جهت کسب مهارتهای زندگی و اصلاح رفتار افراد و فرهنگ سازی بر کسی پوشیده نیست ، بر همین اساس آموزشهایی که در مقوله ترافیک در مهدهای کودک و مدارس به دانش آموزان صورت می گیرد ، نیازمند بررسی از حیث میزان تأثیر گذاری به درک کودکان از محیط پیرامون و تغییر یا اصلاح رفتارهای غیر قابل پیش بینی در عرصه ترافیک است .باید دانست کودکان چه جنبه هایی از آموزش ترافیک را می فهمند و در چه جنبه هایی دارای نقص و دیرکرد در دریافت آموزشها هستند .باید دریافت چه میزان از آموزشهای داده شده به کودکان به رفتار ترافیکی و عملکرد صحیح آنان در محیط واقعی زندگی اثرگذار بوده و آنان را در جهت یادگیری راهکارهای پیشگیری از بروز خطرات احتمالی آشنا خواهد کرد.(رحمانی،۱۳۸۶: ۵)
در این راستا پلیس راهنمایی و رانندگی با همکاری وزارت آموزش و پرورش طرح همیاران پلیس را در مدارس ابتدایی و راهنمایی به اجراء گذاشته و با آموزش قوانین و مقررات به دانش آموزان در مدارس،شهرک های ترافیکی ،تهیه کارت و نشان ویژه ، اجرای طرح های فوق برنامه،پخش تیزرهای تبلیغاتی از طریق صدا وسیما پرداخته تا بتواند گامی موثر در جهت ارتقاء فرهنگ ترافیک در جامعه برداشته باشد.بنابراین تأثیر آموزش و فرهنگ سازی در مهارت های زندگی دانش آموزی در فرایند قوانین راهنمایی و رانندگی از نیازهای مبرم جامعه است و براساس حدیث ( العلم فی الصغر کالنفشُ فی الحجر ) می توان الگوهای رفتاری را با مسئولیت پذیری دانش آموزان نهادینه نموده و از هزینه های گزاف خسارت های مادی و معنوی ناشی از تصادفات پیشگیری نمود و شاهد درونی شدن انضباط ترافیکی و ایمنی در کشور باشیم.
با توجه به اهمیت آموزش و بررسی راهکارهای ارتقاء و کارآیی عملکرد همیاران پلیس به منظور ارتقای فرهنگ ترافیک و کاهش تصادفات رانندگی، محقق می کوشد تا با مطالعه میدانی و بررسی تأثیرآموزش مقررات راهنمایی و رانندگی بر کارآیی همیاران پلیس،که یکی ازطرح های موفق در رشد فرهنگ ترافیک در کشور است، عوامل موثر بر اجرای این طرح و کارآیی همیاران پلیس مقطع دبستان و دوره اول متوسطه را شناسایی نماید تا نسبت به تقویت آن در برنامه های آتی فرهنگ سازی و ارتقاء ایمنی ترافیک و کاهش تصادفات و تلفات انسانی گامی برداشته باشد.
۱-۴- اهدف:(کلی وجزئی)
۱-۴-۱- هدف کلی:
بررسی میزان تأثیرآموزش مقررات راهنمایی و رانندگی برکارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان.
۱-۴-۲- اهداف جزئی:
۱- بررسی میزان تأثیر محتوای آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی دوره ابتدایی بر کارآیی همیاران پلیس.
۲- بررسی میزان تأثیر محتوای آموزش مقررات راهنمایی و رانندگی دوره اول متوسطه برکارآیی پلیس یاران نوجوان.
۳- بررسی میزان تأثیر آموزش عملی مقررات راهنمایی و رانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان.
۴- بررسی میزان تأثیر آموزش نظری مقررات راهنمایی ورانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان.
۵- بررسی میزان تأثیر زمان آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان.
۶- بررسی میزان تأثیر مکان آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان.
۱-۵- سؤال های تحقیق(اصلی، فرعی):
۱-۵-۱- سؤال اصلی:
تأثیر آموزش مقررات راهنمایی و رانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان چگونه است؟
۱-۵-۲- سؤال های فرعی:
۱- محتوای آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی دوره ابتدایی بر کارآیی همیاران پلیس چقدرتآثیر دارد؟
۲- محتوای آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی دوره اول متوسطه برکارآیی پلیس یاران نوجوان چقدرتآثیر دارد؟
۳- آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بصورت نظری برکارآیی همیاران پلیس وپلیس یاران نوجوان چقدرتآثیر دارد؟
۴- آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بصورت عملی برکارآیی همیاران پلیس وپلیس یاران نوجوان چقدرتآثیر دارد؟
۵- زمان آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان چقدرتآثیر می گذارد؟
۶- مکان آموزش مقررات راهنمایی ورانندگی بر کارآیی همیاران پلیس و پلیس یاران نوجوان چقدرتآثیر می گذارد؟
۱-۶- فرضیه ها
چون محقق بصورت اکتشافی بدنبال شناسائی و توصیف میزان تأثیر آموزش مقررات راهنمایی و رانندگی برکارآئی و رفتار همیاران پلیس است نیازی به فرضیه یا فرضیاتی نبود که اثبات یا رد شوند بنابراین این تحقیق فاقد فرضیه است.
۱-۷- واژگان کلیدی:
۱-۷-۱- همیار پلیس(دستورالعمل اعطاء نشان همیارپلیس،۱۳۸۶،پلیس راهنمایی ورانندگی ناجا)
تعریف نظری: به دانش آموزی اطلاق می شود که پس از کسب آموزش های لازم وظیفه دارد در صورت مشاهده تخلف حادثه ساز راننده وسیله نقلیه ای که سرنشین آن می باشد را از مورد تخلف آگاه سازد و در صورت لزوم گزارش نماید.
تعریف عملیاتی: کلیه دانش آموزان مقطع ابتدایی که در طرح همیار پلیس شرکت داده شده اند و دارای درجه همیار یکم، دوم و سوم پلیس هستند.
۱-۷-۲- پلیس یار نوجوان(دستورالعمل اعطاء نشان همیارپلیس،۱۳۸۶،پلیس راهنمایی ورانندگی ناجا)
تعریف نظری:به دانش آموزی اطلاق می شود که پس از کسب اموزش های لازم وظیفه دارد در صورت مشاهده تخلف حادثه ساز راننده وسیله نقلیه ای که سرنشین آن می باشد را از مورد تخلف آگاه سازد و در صورت لزوم گزارش نماید.
تعریف عملیاتی: کلیه دانش آموزان مقطع راهنمایی که در طرح همیار پلیس شرکت داده شده اند وبه آنان پلیس یاران نوجوان می گویند.
۱-۷-۳- آموزش
تعریف نظری: هرگونه فعالیت یا تدبیر از پیش طرح ریزی شده ای گفته می شود که هدف ازآن ایجاد یادگیری در مخاطبین است.( سیف ، ۱۳۷۰: ۱۴)
آموزش فعالیتی است هدف دار و از پیش تعیین شده که هدف آن فراهم نمودن فرصتها و موقعیتهایی است که امر یادگیری را تسریع می نماید.( شعبانی ،۱۳۸۷: ۵۶)
تعریف عملیاتی:به تمامی اقدامات،تدابیر و فعالیتهایی گفته می شود که قبل از تدریس،حین تدریس و بعد از تدریس برای هریک از همیاران پلیس جهت تسهیل در یادگیری آنان صورت میگیرد.
۱-۷-۴- مقررات راهنمایی و رانندگی
شامل قوانین و قواعدی است که توسط مراجع ذیصلاح در زمینه ترافیک در کشور تدوین و ابلاغ می گردد (رحمانی،۱۳۸۶: ۱۱).
۱-۷-۵- کارآیی[۲]
الف- تعریف نظری:
فرم در حال بارگذاری ...