۹۵
۱۰۰
۴۲۰۶
۱۰۰
اکنون، باید دید که روند رشد تولیدات علمی این پژوهشگران در طول سالهای حیات علمی چگونه بوده است. نخست، همبستگی بین تولیدات علمی هر گروه و متغیر سال، به کمک آزمون همبستگی پیرسون بررسی شد. نتایج آزمون که در جدول ۳-۲ به تصویر کشیده شده است، نشان از آن دارد که همبستگی شدید و معناداری در دو گروه با حیات علمی متوسط و بلند وجود دارد، اما همبستگی در گروه با حیات علمی کوتاه معنادار نیست. ضریب همبستگی به دست آمده نشان میدهد که در گروه با طول حیات علمی متوسط بین تعداد انتشارات و سالهای فعالیت رابطه منفی وجود دارد (۷۹/۰- = r) ، اما رابطه بین دو متغیر در گروه با طول حیات علمی بلند مثبت است (۹۴/۰= r) .
جدول۳-۲- نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین انتشارات و سال در میان پژوهشگران با طول حیات علمی متفاوت
طول حیات علمی
ضریب همبستگی
تعداد سال
سطح معناداری
۲-۷ سال
۷۱/۰-
۷
۰۷۳/۰
۸-۱۴ سال
۷۹/۰-
۱۰
۰۰۶/۰
۱۵-۲۱ سال
۹۴/۰
۲۱
۰۰۰۱/۰
پس از آن به منظور سنجش روند رشد تولیدات علمی دو گروه با طول حیات علمی متوسط و بلند از تحلیل رگرسیون استفاده شد. نتایج در نمودارهای ۳-۱ و ۳-۲ به تصویر کشیده شده است. همانگونه که مشاهده می شود معادله خط به دست آمده برای پژوهشگران با طول حیات علمی متوسط در سالهای مورد بررسی رو به کاهش داشته است، اما تعداد انتشارات پژوهشگران با طول حیات بلند رو به افزایش داشته است. با این حال، مقایسه شیب خط به دست آمده برای گروه نخست (۷۹/۰β=-) با شیب خط به دست آمده برای گروه دوم (۹۴/۰β=) نشان از آن دارد که گروه نخست با آهنگی بسیار کند در حال کاهش شمار مقالات است، حال آن که گروه دیگر با آهنگی بسیار تندتر در حال افزایش تعداد مقالات خود است.
![پایان نامه - مقاله - پروژه](https://ziso.ir/wp-content/uploads/2021/10/S-8-1.png)
نمودار ۳-۱- تحلیل رگرسیون تعداد انتشارات بر حسب سال در پژوهشگران با طول حیات علمی ۸- ۱۴ سال
نمودار ۳-۲- تحلیل رگرسیون تعداد انتشارات بر حسب سال در پژوهشگران با طول حیات علمی ۱۵- ۲۱ سال
دو دلیل احتمالی برای این تفاوت می تواند وجود داشته باشد: نخست آن که، گروه با طول حیات علمی متوسط در طول سالهای مورد بررسی دچار رکود در فعالیت علمی – دست کم به لحاظ انتشار آثار بین المللی- بوده اند. دیگر این که این پژوهشگران در اواخر عمر حیات علمی خود به سر میبردهاند و به این دلیل از شمار تولیدات آنان در سالهای بعد حیات علمی کاسته شده است. این امر می تواند در مورد گروه با طول حیات علمی کوتاه نیز صدق کند. به این منظور، وضعیت پژوهشگران این دو گروه با جستجو در اینترنت مورد بررسی قرار گرفت. از میان ۱۴ پژوهشگر این دو گروه، هیچ سرنخی درباره وضعیت ۷ پژوهشگر و نوع فعالیتهای آنان به دست نیامد. ۵ پژوهشگر همچنان در قید حیات بوده اند و فعالیت علمی خود را در کسوت هیات علمی، مترجم یا نویسنده فارسی ادامه دادهاند. همچنین، دو تن از آنان نیز بازنشسته شده اند. بدین ترتیب، بر اساس داده های به دست آمده نمی توان قضاوتی قطعی درباره پایان حیات علمی این پژوهشگران یا رکود در تولید علم آنان به دست داد. لذا، به منظور افزایش دقت در یافتههای تحقیق، این دو گروه از جامعه پژوهش حذف شدند و در کلیه بررسیها تنها پژوهشگران با طول حیات علمی ۱۵ تا ۲۱ سال مد نظر قرار گرفت.
۳-۳-۲- حوزه های مورد بررسی
جامعه پژوهش حاضر، به مقالات نمایه شده در نمایهنامه استنادی علوم که علوم پایه و کاربردی را در بر میگیرد محدود شد. حوزه های علوم اجتماعی و علوم انسانی به دلایلی مورد توجه قرار نگرفت. از یک سو، پوشش مجلات این دو حوزه در پایگاههای تامسون رویترز در مقایسه با دیگر حوزه های علمی مانند علوم محض یا کاربردی ضعیفتر است. از سوی دیگر، ساختار نظام ارتباطی نوشتاری و نیز رویههای انتشاراتی و ارجاعی آنها متفاوت است. به طور مثال، در این حوزه ها معمولاً انتشار یا ارجاع به مجلات در مقایسه با رسانههای دیگر از جمله کتاب از اهمیت کمتری برخوردار است. علاوه بر آن، دو حوزه علوم اجتماعی و علوم انسانی گسترهای وسیع از رشتهها و ردههایی را دربرمیگیرد که خود تا حدود زیادی ناهمگن هستند و رویکردها یا انگارههای پذیرفته شده در آنها، ویژگیهای انتشاراتی و ارجاعی متفاوتی را به نمایش میگذارند. از این رو، تأکید متخصصان علمسنجی بر آن است که برای ارزیابی پژوهش در این حوزه ها ابزارهایی طراحی شود که متناسب با ویژگیهای آنها بوده و محتوای ذاتی، رویههای ارتباط بین دانشپژوهان و ساختار نظام ارتباطی آنها را در نظر بگیرد (ستوده، ۱۳۸۶) . در نتیجه، به منظور مطالعه مسئله مورد بررسی در تحقیق حاضر در دو حوزه علوم اجتماعی و علوم انسانی، ضروری است پژوهشی جداگانه با رویکرد روششناختی خاص طراحی شود.
۳-۴- روش و ابزار گردآوری داده
داده ها با بهره گرفتن از نمایه استنادی علوم از پایگاههای استنادی تامسون رویترز در سالهای مختلف جمعآوری شده اند. این پایگاه به دلیل اینکه از یک طرف مجلات علمی معتبر و استاندارد را در سطح بین المللی پوشش داده و از طرف دیگر داده های انتشاراتی و استنادی را به طور دقیق و روزآمد، ارائه مینماید، به عنوان ابزاری برای بررسیهای علمسنجی ملتها، دانشگاهها، پژوهشگران و رتبه بندی آنها در سطح جهانی پذیرفته شده است. با بهره گرفتن از داده های این پایگاه، میتوان پژوهشگران را خواه در سطح انفرادی، خواه در سطح گروهی و سازمانی مورد بررسی قرار داد.